'Ders Notları'
Atabetü’l Hakayık
Atabetü’l Hakayık (Gerçeklerin Eşiği), Edip Ahmet Yükneki‘nin, Karahanlı beylerinden Muhammed Dâd Sipehsalar’a hediye ettiği, hadis ve Arapça beyitlere dayanarak yazdığı şiirlerle, ahlaklı insan olmanın yollarını, ahlak ilkelerini açıklamış, çeşitli ahlakî öğütlerde bulunmuş, İslamî düşünce ve görüşlere yol gösterici olmuştur. “Hibetü’l-Hakayık“, veya “Aybetü’l-Akayık” olarak da isimlendirilir. Kitapta dünyayı, tanrıyı, insanı bilmenin sadece bilim yoluyla olabileceği anlatılır. Bilginin faydası ve bilgisizliğin zararı hakkında olan konuyu işlemiştir.
Türk nazım birimi dörtlüklerle oluşan bu eserini şair, Yusuf Has Hacib‘in “Kutadgu Bilig“i gibi aruz vezniyle ve Kaşgar diliyle yazmıştır. Şairin bu eserini nerede ve ne zaman yazdığı kesin olarak bilinmemektedir. Atabetü’l Hakayık’ın Kaşgar diliyle, Uygur harfleriyle yazılmış ilk yazması İstanbul’da Ayasofya Kütüphanesi’nde bulunmaktadır.
Yazının Devamını Oku »
Kutadgu Bilig
Türk dilinin en temel eserlerinden ve Türk dili araştırmalarının en mühim kaynaklarındandır. İslâmî Türk edebiyatının adı bilinen ilk şair ve düşünürü Balasagun’lu Yusuf Has Hacib tarafından kaleme alınmıştır.
Eserini Balasagun’da yazmaya başlayan Yusuf, 1068 yılında memleketinden ayrılarak Doğu Karahanlı Devleti’nin merkezi olan Kaşgar’a gitmiş ve eserini 18 ay sonra, 1069 (Hicrî 462) yılında burada tamamlamıştır. Kitabını bitirince bunu, Karahanlı hükümdarı Tabgaç Buğra Han’a sunmuş, Han da eseri çok beğendiği için Yusuf’u, takdiren “Hâs Hâcib (Uluġ Hâcib)” tayin etmiştir.
“Kutadgu” kelimesi, “saadet, kut” manasındaki “kut” kelimesinin üzerine isimden fiil yapan “+ad-” ekiyle fiilden isim yapan “-gu” ekinin eklenmesi sonucu oluşmuştur ve “bilig”le beraber “saadet, mutluluk veren bilgi/ilim” anlamını taşımaktadır.
Eser, insanlara dünyada tam anlamıyla kutlu olmak için gereken yolu göstermek amacıyla kaleme alınmıştır. Yusuf Hâs Hacib, eserinde aruz ölçüsünü kullanmıştır. İlâveler ile birlikte yaklaşık 88 başlık altında toplanan eserin esas kısmını oluşturan bölüm kısaltılmış mütekarip yani fa‘ūlun fa‘ūlun fa‘ūlun fa‘ūl ve vezniyle yazılmıştır (eserde yalnız bir dörtlük içinde tam mütekarip geçmektedir: bk. 3800-3801). 1.-6520. beyitler mesnevi tarzında kendi arasında kafiyelidir. Eserin sonuna eklenmiş olan parçalardan gençliğine acıyıp ihtiyarlığından bahseden 44 beyitlik bir kısım (beyit 6521-6564) tam mütekarip (fa‘ūlun fa‘ūlun fa‘ūlun fa‘ūlun) vezninde olup, kaside tarzında ve aa ba ca şeklinde devam etmektedir. Zamanenin bozukluğundan ve dostların cefasından bahseden 40 beyitlik bir parça (beyit 6565-6604) ise evvelki parçanın vezninde ve tarzındadır. Kitap sahibi Ulu Hâs Hâcib Yusuf’un kendi kendisine nasihat vermesinden bahseden 41 beyitlik parça da (6605-6645. beyitler) eserin aslı gibi, kısaltılmış mütekarip vezninde ve kaside tarzındadır.
Yazının Devamını Oku »
A’dan Z’ye Türkiye’miz – 23 Nisan Şarkısı
(Söz: F. KARAMAHMUTOĞLU – Muzik: F. KARAMAHMUTOĞLU)
Dinleyin:
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Yazının Devamını Oku »
Tüketici Hakları (Şiir)
Her insan duymalıdır alın terine saygı
Tamamen kaldıralım tuzakları, fakları
Alış veriş yaparken, olmasın bizde kaygı
Her zaman korunmalı tüketici hakları.
Tazesinden yiyelim, tüketmeyelim bayat
Taze yiyen insanda uzun olur hep hayat
Fiyatlar normal olsun, el yakar yüksek fiyat
Her zaman korunmalı tüketici hakları.
Cemiyette çoğalsın vicdanlı olan kullar
Kul hakkı sakın yeme, geçiverir bak yıllar
Hatasız ve defosuz sağlam olmalı kullar
Her zaman korunmalı tüketici hakları.
Ayyaşlığa ilk adım şarap veya rakıdır
Ahlaklı olan esnaf, milletin yüzakıdır
Taze ve ucuz almak tüm kulların hakkıdır
Her zaman korunmalı tüketici hakları.
Kokmuş ve çürük malı ne satın al, ne de sat
Kimseyi kazıklama geçse eline fırsat
Alırken dikkatli ol, bazıları çok fesat
Her zaman korunmalı tüketici hakları.
Şükrü ÖKSÜZ
Yazının Devamını Oku »
Su Kasidesindeki Edebi Sanatlar
Vezni: Aruz
Nazim Sekli: Kaside
Kafiyesi: “-are”: Zengin kafiye
Redifi: “ su” isimlendirme redife göre)
Kafiye Düzeni: Gazel tipi kafiye
Nazim Türü: Nat
Kalibi: Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilün
Kafiye semasi: aa ba ca da ea fa
Nazim Birimi: Beyit
BEYİTLERDE GEÇEN SÖZ SANATLARI
1)Saçma ey göz eskden gönlümdeki odlara su
Kim bu denlü dutusan odlara kilmaz çâre su
Mübalaga: Sairin gönlündeki ates suyla söndürülemez.
Mecaz: od (ates) kelimesinde.
Tezat: su ve ates kelimeleriyle.
Açik istiare: Yüregindeki acilar atese benzetilmistir.
Tesbih: Gözyasi suya benzetilmistir.
Hüsn-i Ta’lil: Gözyaslarinin gönüldeki atesi söndürmek için akitildigini söyler.
Nida sanati: Ey göz diyerek göze seslenmektedir.
Ey göz! Gönlümdeki içimdeki ateslere göz yasimdan su saçma ki, bu kadar çok tutusan ateslere su fayda vermez.
2)Âb-gûndur günbed-i devvâr rengi bilmezem
Yâ muhît olmis gözümden günbed-i devvâra su
